Mustafa ERDEMİR – İstanbul’da İkonik Bir Ulaşım Hattı

İstanbul’da İkonik Bir Ulaşım Hattı
Üsküdar-Eyüp Hattı ya da Haliç Hattı olarak bilinen bu hattın temelleri ilk olarak 1856 yılında Hasköy iskelesinden başlayarak buharlı vapurlarla Haliç üstünde yolcu taşımak amacıyla atılmıştır. Haliç’in iki kıyısı arası 3 vapur ile yolcu ve eşya taşımacılığına başlanmış; zaman içerisinde başlangıç iskelesi değiştirilerek vapurların uğradıkları iskele sayıları arttırılmıştır.

Bir zamanlar Haliç Vapurlarının başlangıç iskelesi Eski Galata Köprüsünün Haliç’e bakan kısmının Karaköy tarafındaydı,1982 yılında ise Eminönü kıyısına nakledilmiştir. Tüm Haliç boyunca bu vapurlar 15 iskeleye uğramaktaydı. Bu iskeleler Balıkpazarı, Yemiş, Kasımpaşa, Cibali, Ayakapı, Fener, Balat, Hasköy, Ayvansaray, Halıcıoğlu, Deftardar, Sütlüce, Eyüp, Silahtarağa, Kâğıthane’idi. Fakat zamanla Haliç’in dolması ve yolcu azlığı gibi nedenlerle bazı iskeleler kapatılmıştır. Günümüzde bu hat Üsküdar iskelesinin de dahil edilmesiyle birlikte toplamda 9 iskeleden (Üsküdar, Karaköy, Kasımpaşa, Fener, Balat, Hasköy, Ayvansaray, Sütlüce, Eyüp) oluşmaktadır. Günümüzde eski buharlı vapurların yerini Haliç’in dar sularında manevra kabiliyeti yüksek, iskelelere kolay yanaşabilen, vapurlara kıyasla boyutları daha küçük olan motorlar almıştır.

Üsküdar Eyüp arası toplam seyahat süresi 55 dakikadır. Bu hat, bu süre içerisinde, yolcuların İstanbul’un bu bölgesini hem turistik hem de ulaşım amaçlı kullanmasını sağlar. Yolculuğun her aşamasında ve her anında izleyeni farklı İstanbul manzaraları karşılar. Özellikle motor Haliç üzerinde bir o kıyıya, bir bu kıyıya çaprazlamasına uğrayarak izleyiciyi şaşırtan, izleyiciye her saniye değişen persfektifler sunar. Bu durum fotoğrafçı için biraz zorlayıcıdır; çünkü hareketli motor fotoğrafçıya durup düşünecek zaman tanımaz. Görülen manzara anında fotoğraflanmalıdır, aksi halde 5 saniye sonra sizi başka bir açı, başka bir manzara bekler.

Bu hat; bir İstanbul sever ve bir fotoğrafçı için en ikonik rotalardan biridir. Bunun birinci nedeni rotanın sunduğu eşsiz İstanbul manzaralarıdır. Üsküdar’dan başlayan yolculukta sizi önce 360 derecelik muhteşem bir boğaz manzarası karşılar. Motor Haliç’e yaklaşırken solda Sarayburnu’ndan başlayan ve Eyüp’ün sırtlarına, Pier Lotti tepesine kadar uzanan, içinde Osmanlının ve Doğu Roma’nın birçok eserinin, ihtişamının aynı anda görülebileceği açılar ve her an değişen yeni perspektifler sunar. Tarihi yarımadanın kuzeyini, İstanbul’un yedi tepesini içine alan bu bölge; kiliseleri, camileri, surları; Rumlara, Ermenilere, Yahudilere ve Türklere ev sahipliği yapmış eskimiş ve harap yerleşimleri ile izleyenleri yüzyıllar öncesine götürür. Sağda ise Karaköy ve Galata kulesinden başlayarak Sütlüceye kadar uzanan tepeler içindeki tarihi mekanlardan çok İstanbul’un çarpık, eski ve kaotik kentleşmesinden kesitler; kıyı boyunca uzanan yeni ve ultra lüks yapılar ile de tezatlıklar sunar.

İkinci nedeni ise rotanın sunduğu insan manzaralarıdır. Bu hat; üzerinde birçok müze, cami, kilise, sinagog, tarihi yapılar, tarihi semtler, sunduğu muhteşem manzaralar, kutsiyet atfedilen türbeler gibi ziyaret merkezleri bulundurması nedeniyle oldukça popülerdir. Ayrıca sadece ulaşım aracı olarak kullanılmaz aynı zamanda manzara izlemek içinde tercih edilen turistik bir hattır. Bu nedenlerden dolayı oldukça renkli, farklı, kozmopolit insan profilleri barındırır.

Sıraladığım tüm bu nedenler İstanbul’da Ulaşım projemiz için benim bu hattı seçmemin ana nedenleri oldu. Burada izleyiciye projenin çizdiği sınırlar içerisinde fotoğraflar sunabildim. İstanbul’a yolu düşen her fotoğrafçının bu hattı deneyimlemesi gerektiğini düşünüyorum. İstanbul’a ait alışılmışın dışındaki açılarda manzaralarına ve İstanbul’un kozmopolit insan yapısına ait fotoğraflara bu hat üzerinden ulaşabileceklerini düşünüyorum.