Bir Ulaşım Hattı Üzerinden İstanbul: Küçükçekmece – Ambarlı
İstanbul’un çok katmanlı ulaşım ağının en karakteristik parçalarından biri olan minibüs hatları, şehrin yerel dinamiklerini ve gündelik yaşam ritmini gözler önüne serer. Toplu taşımanın yerel yönetimler ve devlet eliyle yürütülen otobüs, metro, metrobüs ve Marmaray gibi sistemlerinin aksine, minibüsler yarı özel yapılarıyla İstanbul’un sosyal dokusunu birebir yansıtan ulaşım birimleridir. 2025 yılı itibarıyla İstanbul’da 163 hatta, 443 güzergâhta yaklaşık 5.599 minibüs hizmet vermektedir. Nakit para ile yolculuk yapılan tek toplu taşıma aracıdır. Her hat, kendi bölgesinin kültürüyle, yolcusuyla ve işleyiş tarzıyla farklı bir kimlik taşır.
Bu proje kapsamında odaklanılan Küçükçekmece – Ambarlı minibüs hattı da bu özgün kimliklerden birine sahip. Yaklaşık olarak 1968 yılından beri faaliyet gösteren bu hat, İstanbul’un batı yakasındaki ana ulaşım hatlarından ilçenin mahallelerine ulaşım ihtiyacını karşılamakta önemli bir rol üstlenmiştir. Hatta 24 adet minibüs çalışmakta, sabah 05.25’te başlayan servisler, gece 23.30’a kadar 10 dakikalık aralıklarla hizmet vermektedir.
Hattın en yoğun noktası Küçükçekmece’deki Marmaray İstasyonu’dur. Günde binlerce insanın aktarma yaptığı bu merkez, minibüslerin ritmini de belirler. Trafik koşullarına bağlı olarak bir gidiş-geliş süresi durakta beklemeler dahil yaklaşık 2 saat 10 dakika sürerken, tek yön yolculuk ortalama 45 dakikada tamamlanabilir. Hattaki bazı araçlar tek şoförle çalışıp akşam saat 20.00’den sonra hizmet vermemekte, bazıları ise çift şoförle çalışarak gece geç saatlere kadar hatta kalmaktadır.
Minibüslerin günlük çalışma düzeni ise belirli bir sistem dâhilindedir. Her aracın haftalık olarak planlanmış bir çıkış saati vardır ve bu sıra günlük olarak dönüşümlü şekilde işler. Bu sistem, hattın düzenli ve adil bir şekilde işlemesini sağlar. Araçlar trafiğin elverdiği ölçüde belirli bir hız ve zaman aralığında, GPS kontrolünde bekleme yapmadan, arkadan gelen minibüsün hakkını gözeterek ilerler. Bu yazılı olmayan kurallar hem yolcuların zamanında ulaşmasını sağlar hem de şoförler arasında gelişmiş bir meslek içi saygının ve dayanışmanın da göstergesidir.
Bu proje, sadece minibüsleri belgelemekle kalmıyor; aynı zamanda bu ulaşım biçimi etrafında şekillenen gündelik hayatı, sosyal ilişkileri ve yerel kültürü görünür kılmayı hedefliyor. Minibüsün camından bakıldığında görünen sokaklar, içerideki yolcuların yüzleri, araç içine asılmış notlar ve şoförlerin günlük rutini – tüm bu unsurlar İstanbul’un anlatılmamış hikâyelerini barındırıyor. Minibüsler, sadece bir ulaşım hattı değil; bir mahallenin sesi, bir yolcunun hikâyesi ve şehrin yaşayan belleğidir.
Ayşe ULUS’un çalışmasını altyazılarıyla aşağıdaki albümde izleyebilirsiniz…
İSTANBULAŞIM Fotoğraf Albümünün tamamını (altyazılarıyla) aşağıda izleyebilirsiniz…
